Hoe je een goede mentale gezondheid krijgt, voor meer geluk en minder stress
Hoe je een goede mentale gezondheid krijgt, voor meer geluk en minder stress
24 januari 2019 
in Stress

Hoe je een goede mentale gezondheid krijgt, voor meer geluk en minder stress

Mentaal gezond: Een gezonde geest zorgt ervoor dat je goed in je vel zit. Het kenmerkt zich door een redelijke afwisseling van verschillende emoties. Het betekent dus niet dat je perse altijd vrolijk en gelukkig moet zijn. Dat is namelijk onmogelijk, we zullen altijd nare dingen meemaken in ons leven en verdriet of boosheid zijn dan hele normale reacties. Het gaat er bij een goede mentale gezondheid om dat je niet doorschiet in je emoties. Je emoties en je gedachten moeten niet je normale functioneren stoppen. Als je een goede mentale gezondheid hebt, dan voel je je over het algemeen goed. Je kan herstellen na tegenslagen en je voelt je sterk genoeg om met moeilijke situaties om te gaan.

Het belang van een goede mentale gezondheid

We leven in een bijzonder tijdperk. Iedereen is tegenwoordig bezig met zijn of haar lichamelijke gezondheid. Sporten en diëten staan bij vele mensen bovenaan hun prioriteiten lijstje. Maar aan de mentale/geestelijke gezondheid wordt niet zo bewust gewerkt. De klok regeert vaak ons leven: we rennen van afspraak naar afspraak. En als we niet reikhalzend uitkijken naar de toekomst, verlangen we wel weemoedig naar het verleden. De meesten van ons zijn gewend geraakt aan sluimerende onvrede. Misschien overtuig jij jezelf er ook van dat het leven nou eenmaal zo is? Stel je voor dat het mogelijk is om een sluimerende vrede te ervaren. Als je het al zou geloven, wat zou je ervoor overhebben?

Wij moderne mensen leven continu ergens naartoe, wachtend op de verlossende sleutel, ervaring, prestatie of persoon die ons zal bevrijden van onze onvrede. Alsof we ongeduldig naar muziek luisteren en er enkel naar verlangen om de laatste noot te horen. Waar zijn we eigenlijk naar opzoek? Spullen, rijkdom? Ik denk dat het belangrijk is dat je je thuis voelt in je eigen bewustzijn. Je geest is namelijk het enige huis waar je permanent in zal wonen. Als je je niet bewust bent van wat je doet, is niets meer van waarde.Balans

Het achterliggende doel naar alles waar we naar opzoek zijn of wat we willen bereiken, is dat we ons thuis voelen in onze eigen geest. Mensen die zelfmoord plegen willen uiteindelijk vrij zijn van pijn en lijden: ze willen gelukkig zijn. Natuurlijk zijn materiële omstandigheden belangrijk, vooral de basisbehoeften om te kunnen overleven (eten, drinken, onderdak, warmte). Maar uiteindelijk zit werkelijk geluk niet in bezittingen of vluchtige emoties. Het zit in de manier waarop je naar het leven kijkt, in je eigen mindset.

Een gelukkige geest is dus van onschatbare waarde, we zouden die met niks willen ruilen en toch gaan we er vaak niet zo mee om. Alles wat we doen gaat door het filter dat bewustzijn heet. Terwijl we zo weinig aandacht besteden aan dat filter zelf. In het Westen zijn we nog nooit zo welvarend geweest als nu, maar als je je realiseert dat ieder jaar bijna 800.000 Nederlanders een depressie doormaken en meer dan een miljoen mensen het risico lopen op een burn-out, dan lijkt het er sterk op dat de vooruitgang in ons hoofd achterblijft.

Het trainen van de geest

We verbazen ons erover dat in de middeleeuwen voedsel nog niet werd gelinkt aan onze gezondheid. Tegenwoordig is het heel normaal dat we letten op wat we eten en dat we onze spieren trainen. Ik merk vaak dat we op dit moment mentale training nog niet linken aan gezondheid. Aan onze hersenen denken we pas als het misgaat (en we bij de psycholoog aanbellen). Om te profiteren van een sportschool hoef je toch ook niet eerst lichamelijke problemen te hebben?

Het is belangrijk dat we  het belang leren van mentaal sporten. Mentale training is het recept voor een zinvoller en plezieriger leven (en een betere wereld). In theorie zijn velen het er wel over eens dat een zinvol, gelukkig leven het streven is, maar ze leven er niet naar. Er is een manier om op alle momenten van je leven – de saaie, de moeilijke en de gelukkige – in een gezonde mentale conditie te blijven. Met een scherpe geest weet je waar je invloed op hebt en wat je dient te accepteren. Leren vrijheid te ontdekken in de ervaring die je hebt. Zo weet je je innerlijke rust te behouden, ook als je je verdrietig of boos voelt, of als dingen niet lopen zoals je wil. Je leert je gedrag te behouden of te veranderen, zodat je leven in lijn komt met wat jij werkelijk belangrijk vindt.

Op weg naar blije hersenen

Richard Davidson (hoogleraar in de psychologie) heeft onderzocht wat onze hersenen, helder, effectief en gelukkig maakt. Voor een gezond brein, zijn er vier afzonderlijke hersencircuits verantwoordelijk.

Aandacht. Ons vermogen om onze focus vast te kunnen houden; een afgeleide geest is een ongelukkige geest. Het is belangrijk dat we leren om onze aandacht te richten zoals we dat zelf willen.

Veerkracht. Ons vermogen om snel te herstellen van negatieve gemoedstoestanden. Het is goed om je veerkracht te verhogen, zodat je goed kan omgaan met moeilijke tijden in je leven. Dit heb je nodig om bij pijn en lijden overeind te blijven.

Positiviteit. Ons vermogen om positieve emoties en gedachten te creëren en te koesteren.

AltruïsmeOns vermogen om onvoorwaardelijk te kunnen geven; vrijgevigheid.Hersenen

Je kan veel positieve emoties ervaren en toch regelmatig overstelpt worden door onprettige gevoelens. Onze hersenen zijn net zo te trainen als onze spieren. Veel mensen nemen geen tijd om te werken aan hun mentale gezondheid. Terwijl de gemiddelde Nederlandse per dag meer dan drie uur voor de televisie of achter de laptop zit. Het vergt moed en discipline om naar binnen te kijken. De stap naar binnen maken en oude, vastgeroeste denkbeelden loslaten is spannend. Vooral als je het denkbeeld: ‘zo ben ik nu eenmaal’, kan loslaten. We kunnen leren om anders tegen de wereld aan te kijken. Zo zorgt een heldere, tevreden geest dat we meer met de ander bezig zijn dan met onszelf. We zijn hulpvaardiger en liefdevoller als we goed in ons vel (geest) zitten. Een betere wereld begint dan ook eigenlijk in je hoofd. Als we alle onnodige moeite die we doorgaans stoppen in uiterlijkheden, beeldschermen en bankrekeningen investeren in het trainen van een gezonde geest, worden we niet alleen zelf gelukkiger, maar creëren we ook een betere samenleving waarin we aandacht geven aan elkaar.

Belangrijke stappen naar een goede mentale gezondheid

Let op je aandacht

Een sterke aandachtspier is onmisbaar voor een gelukkiger leven. De mens leeft niet met te weinig tijd, iedereen heeft dezelfde 24 uur in een dag, maar met te weinig aandacht. Multitaksen is in ons moderne leven helaas een standaard geworden, ondanks dat onderzoek heeft uitgewezen dat het niet bestaat, het werkt namelijk niet. Probeer de aankomende tijd eens bij elke taak je aandacht erbij te houden, zonder te worden afgeleid door andere dingen. Als je bijvoorbeeld bezig bent met je werk, leg je je smartphone gedurende die tijd weg. Ben je in gesprek met iemand, probeer dan niet aan andere dingen te gaan denken. Ben je op een verjaardag, stel je dan open op naar de mensen om je heen.

Als je telkens van gedachte naar gedachte springt, van emotie naar emotie, gaat het niet goed met je. Je bent bijvoorbeeld bezig met welke afspraken je de rest van de dag hebt, of je je moeder wel hebt gebeld gisteren, dat je je abonnement nog moet vernieuwen en ga zo maar door. Dit continu bezig zijn, heeft vier nadelen:

  1. Een groot deel van prettige ervaringen gaan aan je voorbij. Je kust je geliefde terwijl je met je hoofd bij werk bent. Je voelt de warme lentezon niet omdat je piekert over een deadline.
  2. Je mist veel onprettige ervaringen. En dit is niet goed, want om goed om te kunnen gaan met negatieve gebeurtenissen (zoals ruzie en kritiek) en pijnlijke emoties (zoals boosheid en verdriet) is het een vereiste om ze bewust mee te maken. Anders krijg je ze op den duur als een boemerang terug in je gezicht.
  3. Je laat de kans liggen om het alledaagse interessant te maken. Als je op de fiets naar je werk als met je hoofd achter je bureau zit, leef je van piek- naar piekmoment zonder de tussentijd te waarderen.
  4. Geklets in jezelf heeft vaak een donkere focus. Zelfs als de dag veel positieve gebeurtenissen heeft, denk je niet continu: wat fijn dat mijn trein rijdt, wat heb ik een mooie dag, etc. Als mens hebben we vaak last van een negativiteit bias: een natuurlijke neiging om je te richten op (het voorkomen van) gevaar, wat zich in het hoofd vaak vertaalt in de focus op het negatieve: bah, wat moet ik veel doen: nee he, niet weer een lege batterij. Of je trekt negatieve conclusies. Zonder dat je het doorhebt kraak je jezelf af, heb je veroordelend commentaar op de ander, interpreteer je andermans opmerking als een aanval, etc.

Deze nadelen van afdwalen hebben een groot gevolg: een ongelukkige geest. Met volle aandacht is het niet mogelijk om in de eindeloze stroom van kritische en negatieve zelfspraak te vervallen. Natuurlijk kan afdwalen ook een aantal voordelen hebben. Afdwalen geeft ruimte aan creativiteit, het geeft je een pauze en het is soms ook gewoon leuk en lekker. Je wilt niet nooit meer afdwalen, maar wel minder en bewuster. Het hersendeel dat verantwoordelijk is voor afdwaling is ook verantwoordelijk voor het opmerken dat je bent afgedwaald. Met aandachtstraining valt die opmerkzaamheid te verbeteren. Je sluit dan vriendschap met je constante stroom van gedachten en snoert de gedachten vriendelijk de mond. Met een sterke aandachtspier kan je veel bereiken: minder stress, een betere impulsbeheersing, effectiever communiceren en emoties laten zijn.

Compassiekracht

Compassie zorgt voor een goede omgang met moeilijke fases en momenten, en daarbij de opkomende emoties. Door je compassiekracht te trainen ontwikkel je het diepe besef dat we allemaal nauw met elkaar verbonden zijn en dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft om de wereld een beetje beter te maken. Een compassievolle houding, tegenover jezelf en anderen, levert veerkracht en welzijn op. De eerste stap van compassie is het zien van pijn. Je beseft dat dit jouw ook had kunnen gebeuren. En je hebt de wens om zijn situatie te verlichten en doet eventueel iets wat kan helpen. Je toont vriendelijkheid, een glimlach of iets tastbaars. Compassietraining lijkt meer kracht, effectiviteit, geluk en gezondheid op te leveren. Compassie geeft:

  • veerkracht in moeilijke tijden
  • Liefdemeer effectiviteit en proactiviteit
  • meer positieve emoties
  • minder angst voor afwijzing en het maken van fouten
  • meer zelfrespect
  • betere zelfzorg en een gezonder eetpatroon
  • een hogere emotionele intelligentie
  • meer sociale verbinding, minder eenzaamheid
  • een verbeterd immuunsysteem
  • meer verantwoordelijkheid voor eigen gedrag
  • meer gevoel van zingeving
  • betere prestaties

Compassie voor jezelf is de basis. Ben je daar vaardig in, dan kan je dit uitbreiden naar je omgeving. Compassie en egoïsme liggen verankerd in ons DNA. De vraag is niet hoe compassievol je bent, maar hoe compassievol je wilt zijn. Vervang de gedachte ‘een druppel op de hete gloeiende plaat’, door ‘alle beetjes helpen’.

Geluksvaardigheid

Uit studies blijkt dat gelukkige mensen gezonder zijn, aardiger zijn voor zichzelf en anderen, beter kunnen omgaan met conflicten, meer veerkracht hebben voor de moeilijkheden in het leven en creatiever, succesvoller en effectiever zijn in hun werk. Wat betekent geluk? Woordenboeken komen ongeveer uit op ‘tevreden zijn met de huidige leefomstandigheden’. Bijkomende emoties zijn ontspanning, vreugde, vredigheid en vrolijkheid. Stel dat je een toverstaf hebt en alles kan wensen wat je maar wil, wat zou je dan wensen? Bedenk eens waarom je deze dingen wenst. Waarschijnlijk belang je elke keer bij hetzelfde antwoord: ‘omdat ik gelukkig wil zijn’.

Je kunt geluksvaardigheid vergroten door het te trainen. Onderzoek geeft aan dat maar liefst 90% van geluk in jezelf ligt. De overige 10% is af te leiden uit omstandigheden. Zelfs in de extreemste omstandigheden is het je blik die bepaalt hoe gelukkig je bent. De vrijheid om in elke situatie je eigen houding te bepalen, is één ding wat je niet ontnomen kan worden. Geluk hangt af van je genen, je mindset en je omstandigheden. Waarbij genen en mindset de meeste plek innemen. Door middel van training kan je dus je geluksniveau omhoog laten gaan. Je kan deze mindset trainen. De eerste stap naar geluk is weten wat geluk voor jou inhoudt. Stap twee is om die ervaringen en activiteiten boven aan je to-do lijst te zetten. Simpel maar krachtig. Jezelf eraan herinneren gelukkig te zijn, maakt gelukkiger. Zet geluk op plek nummer één zonder het geforceerd na te jagen.

Het grootste kritiek op het streven naar geluk is dat het egoïstisch is. We leven in een wereld met veel ellende, van hongernood tot oorlogen. En dan focussen wij rijke westerlingen ons op geluk? Maar ga eens na dat als jij je ellendig voelt je meer op jezelf gericht bent of op de ander. Wanneer ben jij het effectiefst, creatiefst en daadkrachtigst? Juist, als je lekker in je vel zit. Mensen die gelukkig zijn, delen eerlijker en sneller.

Reactie plaatsen

Wij gebruiken cookies