arrow_drop_up arrow_drop_down
10 augustus 2017 

Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen?

Hij is antisociaal! Zij is narcistisch! Hij is een borderliner! Wat horen we vaak deze termen langs onze oren vliegen. Als iemand ander gedrag vertoond dan wat als ‘normaal’ beschouwd wordt, dan roepen mensen al snel iets uit over een persoon. Zo wordt je al snel uitgemaakt voor het een of het ander. Maar wat is nou eigenlijk ‘normaal’? En wanneer ben je ‘abnormaal’? En wanneer heb je dan een persoonlijkheidsstoornis?

Normaal en abnormaal

De grens tussen normaal en abnormaal gedrag is vaag. Wanneer kan je zeggen dat iemand abnormaal is? Iedereen heeft daar andere maatstaven voor. Wat de een gek vindt, kan de ander gewoon vinden. Gedrag wordt beoordeeld door een mens, maar eigenlijk beoordeeld iedereen weer anders. Hierdoor is het belangrijk dat er een aantal standaard punten zijn waarop gedrag beoordeeld kan worden als normaal of abnormaal. Op deze manier kan er objectief vastgesteld worden of het gedrag dat iemand vertoond normaal is of niet.

Abnormaal betekent dat iets afwijkt van de normen en standaarden in een samenleving. Gedrag dat afwijkt volgens de berekende normen kan dan ook abnormaal worden genoemd. Normen en waarden verschillen per cultuur. Als iemand in een Aziatische cultuur stemmen hoort, in geesten gelooft of bepaalde visioenen heeft is dat niet ongewoon. Maar als dit bij ons voorkomt dan wordt e ral snel verondersteld dat iemand psychisch niet helemaal in orde is. Een belangrijk punt om op te letten is in hoeverre het gedrag storend en beschadigend is voor iemand zelf of voor zijn omgeving. Op deze manier kan er beter zonder een oordeel worden gekeken of gedrag normaal of abnormaal is. Het beoordelen van gedrag moet je dus niet te snel doen. Je weet nooit waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt. Er over praten geeft meer inzicht en helderheid.

Wat is een persoonlijkheidsstoornis?

Iemand met een persoonlijkheidsstoornis heeft extreme persoonlijke eigenschappen die hinderlijk zijn voor zichzelf of voor iemand anders. Deze eigenschappen bezorgen moeilijke situaties. De persoon kan zijn gedrag niet goed aanpassen aan verschillende omstandigheden. De grens tussen een normale persoonlijkheid en iemand met een persoonlijkheidsstoornis is vaak niet heel duidelijk. Iedereen heeft eigenschappen die voorkomen bij verschillende persoonlijkheidsstoornissen. Twee mensen met dezelfde persoonlijkheidsstoornis kunnen sterk van elkaar verschillen. Daarbij kan het ook zijn dat bijvoorbeeld iemand met trekken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis goed kan functioneren als een manager bij een groot bedrijf. Wanneer dus de negatieve, starre trekjes voor moeilijkheden zorgen en iemand zich niet meer kan aanpassen aan de omgeving, wordt er gesproken van persoonlijkheidsproblematiek.

Wanneer wordt er gesproken van een persoonlijkheidsstoornis?

De diagnose van een persoonlijkheidsstoornis kan volgens het diagnostisch handboek voor psychische stoornissen (DSM-V) dat wereldwijd gebruikt wordt, gesteld worden als een persoon voldoet aan de volgende criteria:

Een patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat duidelijk afwijkt van wat binnen de cultuur van de persoon wordt verwacht. Dit patroon komt op twee of meer van de volgende gebieden tot uiting:

1. Cognities (manieren hoe onszelf, andere mensen en gebeurtenissen waarnemen en interpreteren).

2. Affectiviteit (de adequaatheid, intensiteit, variëteit en labiliteit van de emotionele reacties).

3. Interpersoonlijk functioneren (manieren hoe je met andere mensen omgaat).

4. Impuls beheersing (in welke mate een persoon beheersing heeft van zijn natuurlijke impulsen).

  • Het patroon is inflexibel en komt tot uiting in verschillende persoonlijke en sociale situaties.
  • Het patroon veroorzaakt lijdensdruk of beperkingen is het sociale, beroepsmatige of andere belangrijke terreinen.
  • Het patroon is stabiel en van lange duur, het begin ervan kan worden herleid tot op zijn laatst de adolescentie of de jonge volwassen leeftijd.
  • Het patroon kan niet worden verklaard door een andere psychische stoornis
  • Het patroon kan niet komen door de effecten van een middel (drugs, medicijnen) of aan een lichamelijke aandoening.

Verschillende persoonlijkheidsstoornissen

De persoonlijkheidsstoornissen zijn globaal in drie groepen te onderscheiden.

Groep 1

Mensen die vaak eigenaardig en excentriek overkomen. Ze leven vaak het liefst geïsoleerd, hebben weinig contact met anderen en vragen niet snel om hulp.

– Paranoïde persoonlijkheidsstoornis

– Schizoïde persoonlijkheidsstoornis

– Schizotypische persoonlijkheidsstoornis

Groep 2

Mensen die vaak dramatisch, emotioneel of wispelturig overkomen. Ze vinden het vaak moeilijk om met hun emoties om te gaan.

– Antisociale persoonlijkheidsstoornis

– Borderline persoonlijkheidsstoornis

– Histrionische persoonlijkheidsstoornis

– Narcistische persoonlijkheidsstoornis

Groep 3

Mensen die zorgelijk en vreesachtig overkomen. Ze zijn bang om relaties te hebben of juist om mensen te verliezen. Ze vermijden liever moeilijke situaties en hebben vaak moeite om zelfstandig te leven.

– Vermijdende persoonlijkheidsstoornis

– Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis

– Dwangmatige persoonlijkheidsstoornis

Wat is er aan een persoonlijkheidsstoornis te doen?

De persoonlijkheidsstoornissen verschillen onderling sterk van elkaar. Hierdoor is het niet mogelijk om concrete adviezen te geven die gelden op alle soorten. Ooit was er het idee dat persoonlijkheidsstoornissen voor het leven zijn en niet behandeld kunnen worden. Inmiddels bestaan er effectieve behandelingsmogelijkheden voor persoonlijkheidsstoornissen. Een paar van de bekendste zijn de Dialectische gedragstherapie (DGT), Schemagerichte therapie (SFT) en Metalliserende bevorderende therapie (MBT).

Bron: American Psychiatric Association. (2014). Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5). Nederlandse vertaling: Boom uitgevers Amsterdam.

Mario
Door

Mario

op 30 June 2018

Het vervelende van de verschillende persoonlijkheidsstoornissen is vaak de overlap met de andere stoornissen. Ik heb een schizoïde persoonlijkheidsstoornis en zie de overlap met andere stoornissen.

Reactie plaatsen

Wij gebruiken cookies