Omgaan met verlies en verdriet. Het rouwproces en de weg naar genezing.
Omgaan met verlies en verdriet. Het rouwproces en de weg naar genezing.
4 november 2018 

Omgaan met verlies en verdriet. Het rouwproces en de weg naar genezing.

Omgaan met het verlies van een dierbare of iets waar je van houdt is een grote uitdaging in het leven. Vaak kan de pijn van het verlies overweldigend zijn. Je kan allerlei moeilijke en onverwachte emoties ervaren, van shock of woede tot ongeloof, schuldgevoelens en diepe droefheid. De pijn van verdriet kan ook je lichamelijke gezondheid verstoren, waardoor het moeilijk wordt om te slapen, te eten of om zelfs helder te denken. Dit zijn normale reacties op het verlies. Hoewel er geen goede of slechte manier is om te rouwen, zijn er wel gezonde manieren om de pijn het hoofd te bieden. Je kan dan na verloopt van tijd je verdriet verlichten en het verlies verwerken, om zo verder te gaan met je leven.

Wat is verdriet?

Verdriet is een natuurlijke reactie op het verlies. Het is het emotionele leed dat je voelt als iets of iemand van wie je houdt wordt weggenomen. Hoe groter het verlies, hoe intenser het verdriet zal zijn. Rouw met de dood van een geliefde kan het meest intense soort verdriet zijn. Maar elk verlies kan verdriet veroorzaken, bijvoorbeeld:

  • Echtscheiding of verbroken relatie
  • Verliezen van je gezondheid
  • Verliezen van je baan
  • Verlies van financiële stabiliteit
  • Een miskraam
  • Pensioen
  • Dood van een dier
  • Verlies van een gekoesterde droom
  • Ernstige ziekte van een geliefde
  • Verlies van een vriendschap
  • Verlies van veiligheid na een trauma
  • Het verkopen van waardevolle bezittingen

Zelf kleine verliezen in het leven kunnen een gevoel van verdriet veroorzaken. Je kan bijvoorbeeld rouwen als je van huis wisselt, afgestudeerd bent of van baan bent veranderd. Wat je verlies ook is, schaam je niet voor hoe je je voelt, alles is namelijk persoonlijk. Als datgene belangrijk voor je was, is het normaal om verdriet te ervaren. Wat de oorzaak ook is, er zijn gezonde manieren om met de pijn om te gaan en het verlies uiteindelijk het hoofd te bieden.

Het rouwproces

Rouwen is een zeer persoonlijke ervaring: er is geen goede of slechte manier om te rouwen. Hoe je rouwt hangt af van vele factoren, waaronder je persoonlijkheid en je coping strategieën. Daarnaast hangt het ook af van je levenservaring, je geloof en hoe belangrijk het verlies voor jou was.  Het is onvermijdelijk dat het rouwproces tijd kost. Genezing gebeurt geleidelijk; het kan niet worden gedwongen of gehaast, en er is geen “normaal” tijdschema voor rouw. Sommige mensen beginnen zich beter te voelen in weken en anderen in maanden. Voor anderen wordt het rouwproces in jaren gemeten. Wat je verdriet ervaring ook is, het is belangrijk om geduldig met jezelf te zijn en het proces op een natuurlijke manier te laten verlopen.

Mythen en feiten over verdriet en rouw 

MythenFeiten
De pijn zal sneller verdwijnen als je het negeertProberen je pijn te negeren zorgt ervoor dat het op de lange termijn alleen maar erger wordt. Voor echte genezing is het nodig om je verdriet onder ogen te zien en er actief mee om te gaan.
Het is belangrijk om ‘sterk te zijn’ in het geval van verliesJe verdrietig, bang of eenzaam voelen is een normale reactie op het verlies. Huilen betekent niet dat je zwak bent. Je hoeft je familie of vrienden niet te ‘beschermen’ door een dapper masker op te zetten. Het tonen van je ware gevoelens kan hen en jou helpen.
Als je niet huilt, betekent dit dat je geen verdriet hebt van het verlies.Huilen is een normaal antwoord op verdriet, maar het is niet het enige antwoord. Degenen die niet huilen, kunnen de pijn net zo diep voelen als anderen. Ze hebben andere manieren om het te tonen.
Rouwen moet ongeveer een jaar durenEr is geen specifiek tijdsbestek om te rouwen. Hoe lang het duurt verschilt van persoon tot persoon.
Verdergaan met je leven betekent dat je het verlies vergeet.Doorgaan betekent dat je het verlies hebt geaccepteerd, maar dat is niet hetzelfde als vergeten. Je kan doorgaan met je leven en de herinnering aan iets/iemand als een belangrijk onderdeel van jezelf bewaren. Sterker nog, terwijl we ons door het leven bewegen, kunnen deze herinneringen steeds meer onderdeel worden van de persoon die we zijn.

Hoe om te gaan met het rouwproces

Hoewel het rouwen een onvermijdelijk deel van het leven is, zijn er manieren om de pijn het hoofd te bieden, je verdriet te verwerken en uiteindelijk een manier te vinden om alles bij elkaar te rapen en verder te gaan met je leven.

  1. Erken je pijn
  2. Accepteer dat verdriet verschillende en onverwachte emoties kan veroorzaken
  3. Begrijp dat het rouwproces uniek voor jou is
  4. Zoek persoonlijke ondersteuning van mensen die om je geven
  5. Steun jezelf emotioneel door lichamelijk goed voor jezelf te zorgen
  6. Herken het verschil tussen verdriet en depressie

De fasen van het rouwproces

Er zijn verschillende theorieën over de verschillende stappen waar mensen doorheen gaan tijdens verlies en rouw. Hieronder

zijn de meest bekende fasen.

Ontkenning : dit kan mij niet gebeuren

Woede : waarom gebeurt dit? Wie is de schuldige?

Onderhandelen : Laat dit niet gebeuren, en in ruil ervoor zal ik …

Depressie : Ik ben te bedroefd iets te doen

Acceptatie : Ik heb vrede met wat er is gebeurd

Als je een van deze emoties ervaart na een verlies, kan het helpen om te weten dat een natuurlijke reactie is en dat het na verloop van tijd verbeterd. Echter, niet iedereen die treurt, doorloopt als deze stadia, en dat is ook goed. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, hoef je niet elke fase te doorlopen om te kunnen genezen. Sommige mensen lossen hun verdriet op zonder een van deze fasen te doorlopen. En als je deze stadia van verdriet doormaakt, zul je ze misschien ook niet in opeenlopende volgorde ervaren, dus maak je geen zorgen over hoe je je zou moeten voelen of in welke fase je behoort te zitten.

Verdriet kan als een achtbaan zijn

We kunnen het rouwproces zien als een achtbaan, vol ups en downs, hoogte- en dieptepunten. De rit kan in het begin ruwer zijn, met de ergste dieptepunten. De moeilijke perioden worden minder zwaar en duren korter naarmate de tijd verstrekt, maar het kost tijd. Zelfs jaren na een verlies, vooral bij speciale evenementen zoals een bruiloft of een geboorte, kunnen we nog steeds een sterk gevoel van verdriet ervaren.

Symptomen van rouw

Hoewel verlies mensen op verschillende manieren treft, ervaren velen van ons onderstaande symptomen als we verdriet hebben. Onthoud dat alles wat je ervaart in de vroege stadia van verdriet normaal is, inclusief het gevoel hebben dat je gek wordt, het gevoel hebben dat je in een nare droom zit, of je religieuze overtuigingen in twijfel trekt.

Emotionele symptomen van rouw

Schok en ongeloof. Meteen na een verlies kan het moeilijk zijn om te accepteren wat er is gebeurd. Je kan je gevoelloos voelen, moeite hebben om te geloven dat het echt is gebeurd, of zelfs de waarheid ontkennen.

Droefheid. Diepgaande droefheid is waarschijnlijk het meest universele ervaren symptoom van rouw. Je hebt misschien gevoelens van leegte, wanhoop, verlangen of diepe eenzaamheid. Je kan ook veel huilen of je voelt emotioneel onstabiel.

Schuld. Je kan spijt krijgen of je schuldig voelen over dingen die je wel of niet zei of deed. Je kunt je ook schuldig voelen over bepaalde gevoelens (bijvoorbeeld je opgelucht voelen als de persoon stierf na een lange, moeilijke ziekte). Na een dood kan je je zelfs schuldig voelen omdat je niets hebt gedaan om de dood te voorkomen, ook al had je niets meer kunnen doen.

Boosheid. Zelfs als het verlies niemands schuld was, kan je je boos of wrokkig voelen. Als je een geliefde verloren hebt, kan je boos zijn op jezelf, God, de dokters of zelfs de persoon die stierf omdat je in de steek bent gelaten. Misschien voel je de behoefte om iemand de schuld te geven van het onrecht dat je is aangedaan.

Angst. Een aanzienlijk verlies kan een groot aantal zorgen en angsten veroorzaken. Je kan je angstig, hulpeloos of onzeker voelen. Ook kan je paniekaanvallen krijgen. De dood van een geliefde kan angst oproepen voor je eigen sterfelijkheid, angst om het leven te leiden zonder die persoon, of angst voor de verantwoordelijkheden waar je nu alleen voor staat.

Lichamelijke symptomen van rouw

We beschouwen rouw vaak als een emotioneel proces, maar rouw kan ook zeker voor lichamelijke klachten zorgen, waaronder:

  • Vermoeidheid
  • Misselijkheid
  • Verlaagd immuunsysteem
  • Gewichtsverlies / gewichtstoename
  • Pijntjes en kwaaltjes
  • Slapeloosheid

Zoek steun

De pijn van rouw kan vaak ervoor zorgen dat je je wilt terugtrekken van anderen. Maar ondersteuning van andere mensen is erg belangrijk voor het herstelproces. Zelfs als je het niet prettig vindt om erover te praten, is het belangrijk om je gevoelens uit te drukken als je rouwt. Het delen van je verlies kan de last gemakkelijker te dragen maken. Het betekent niet dat je elke keer als je met vrienden of familie omgaat, je moet praten over je verlies. Steun kan ook al komen door alleen maar met anderen te zijn die om je geven. De sleutel is om jezelf niet te isoleren.

Wend je tot vrienden en familieleden. Dit is het moment om te leunen op de mensen die om je geven, zelfs als je er trots op bent om sterk en zelfvoorzienend te zijn. In plaats van ze te vermijden, kun je vrienden en geliefden van dichtbij ontmoeten, samen tijd met elkaar doorbrengen en de geboden hulp accepteren. Mensen willen vaak helpen, maar weten niet hoe, dus vertel wat je nodig hebt, of het nu een schouder is om op te huilen, hulp bij uitvaartarrangementen of gewoon iemand om mee om te gaan.

Accepteer dat veel mensen zich ongemakkelijk voelen wanneer ze iemand proberen te troosten die treurt. Verdriet kan voor veel mensen een verwarrende, soms angstaanjagende emotie zijn, vooral als ze zelf geen vergelijkbaar verlies hebben ervaren. Ze kunnen zich onzeker voelen over hoe ze je kunnen troosten en uiteindelijk de verkeerde dingen zeggen of doen. Maar gebruik dat niet als een excuus om je terug te trekken en sociaal contact te vermijden. Als een vriend of geliefde naar je uitreikt, is dat omdat ze erom geven.

Trek troost uit je geloof. Als je ergens in gelooft, omhels dan de troost die het je kan bieden. Geestelijke activiteiten die betekenisvol voor je zijn – zoals bidden, mediteren of naar de kerk gaan – kunnen troost bieden. Als je twijfels hebt in je geloof door het verlies, praat dat met een mede gelovige of een leider van je gemeenschap. Je staat er niet alleen voor.

Word lid van een steungroep. Verdriet kan voor eenzaamheid zorgen, zelfs als je dierbaren in de buurt hebt. Het delen van je verdriet met anderen die soortgelijke verliezen hebben meegemaakt, kan helpen. Als je een hulpgroep voor rouwverwerking wil vinden, neem dat contact op met lokale ziekenhuizen, hospices, uitvaartcentra of kijk eens rond op internet.

Praat met een therapeut of rouwconsulent. Als je het verdriet niet meer aankan, zoek dan professionele hulp in de geestelijke gezondheidszorg met ervaring in rouwbegeleiding.  Een ervaren therapeut kan je helpen om intense emoties te werken en obstakels voor je rouw te overwinnen.

Zorg goed voor jezelf 

Als je rouwt, is het belangrijker dan ooit om goed voor jezelf te zorgen. Door de stress van het verlies kunnen je energie reserves snel uitputten. Als je goed op je lichamelijke en geestelijke behoeften let, kan je deze moeilijke tijd beter doorkomen.

Ga je gevoelens aan. Je kan proberen je verdriet te onderdrukken, maar je kan het niet voor altijd vermijden. Om te genezen, moet je de pijn erkennen. Proberen om gevoelens van verdriet en verlies te vermijden, verlengt alleen het rouwproces. Onopgelost verdriet kan ook leiden tot complicaties zoals depressie, angst, drugsmisbruik en gezondheidsproblemen.

Druk je gevoelens op een tastbare of creatieve manier uit. Schrijf bijvoorbeeld over je verlies in een notitieboek. Of schrijf een brief met dingen die je nooit hebt gezegd tegen de overledene. Ook kan je een fotoalbum maken met alle mooie herinneringen erin.

Probeer je hobby’s en interesses te behouden. Er is comfort in routine en teruggaan naar de activiteiten die je vreugde brengen en je dichter bij anderen brengen. Dit kan helpen om je weer sneller beter te voelen en het rouwproces beter te doorgaan.

Laat niemand je vertellen hoe je je moet voelen en vertel jezelf ook niet hoe je je moet voelen. Je verdriet is van jezelf, en niemand anders kan je vertellen wanneer het tijd is om “verder te gaan” of “om overheen te komen.” Voel je emoties zonder schaamte of veroordeling. Het is prima om boos te zijn, te schreeuwen naar de hemel, te huilen of niet te huilen. Het is ook goed om te lachen en om momenten te vinden van vreugde.  

Denk aan de triggers voor het verdriet. Jubilea, feestdagen en mijlpalen kunnen herinneringen en gevoelens opwekken. Wees voorbereid op een emotionele dreun en weet dat het volkomen normaal is. Als je een vakantie of andere belangrijke dingen viert met familieleden, praat dan vooraf met hen over verwachtingen en denk samen na wat bijvoorbeeld jullie kunnen helpen om de overleden persoon te eren of te herdenken.  

Zorg voor je lichamelijke gezondheid. De geest en het lichaam zijn verbonden. Als je je lichamelijk lichamelijk gezond voelt, kun je je emotioneel beter redden. Bestrijd stress en vermoeidheid door genoeg te slapen, goed te eten en te sporten. Gebruik geen alcohol of drugs om de pijn van verdriet te verdoven of je stemming te verheffen. 

Wanneer verdriet niet weggaat

Naarmate de tijd verstrijkt na een aanzienlijk verlies, zoals de dood van een geliefde, is het normaal dat gevoelens van verdriet, gevoelloosheid of woede geleidelijk afnemen. Deze en andere moeilijke emoties worden minder intens als je het verlies begint te accepteren en met je leven verder gaat. Als je je na verloop van tijd echter niet beter voelt, of je verdriet erger wordt, kan dit een teken zijn dat je verdriet zich heeft ontwikkeld tot een ernstiger probleem, zoals gecompliceerde rouw of een depressie.

Gecompliceerde rouw

Het verdriet van het verliezen van een geliefde, verdwijnt nooit helemaal, maar het moet niet centraal blijven staan in je leven. Als de pijn van het verlies zo constant en ernstig is dat het je ervan weerhoudt om je leven te hervatten, lijd je mogelijk aan een psychische aandoening.  Gecompliceerde rouw is als vastzitten in een intense staat van rouw. Het kan zijn dat je moeite hebt de dood te accepteren lang nadat het is gebeurd, of dat je zo bezig bent met de persoon die stierf dat het je dagelijkse routine verstoort en het andere relaties verslechterd.  

Symptomen van gecompliceerde rouw omvat:

  • Intens verlangen naar de overledene
  • Opdringerige gedachten of afbeeldingen van je geliefde
  • Ontkenning van de dood of gevoel van ongeloof
  • Je voorstellen dat je geliefde nog leeft
  • Zoeken naar je overleden geliefde op bekende plaatsen
  • Dingen vermijden die je aan je geliefde herinneren
  • Extreme woede of bitterheid over het verlies
  • Gevoelens dat het leven leeg en zinloos is

Het verschil tussen verdriet en depressie

Onderscheid maken tussen verdriet en depressie is niet altijd gemakkelijk omdat ze veel symptomen delen, maar er zijn manieren om het verschil te zien. Vergeet niet dat verdriet een achtbaan kan zijn. Het gaat om een ​​breed scala aan emoties en een mix van goede en slechte dagen. Zelfs als je middenin het rouwproces zit, zul je nog steeds momenten van plezier of geluk hebben. Bij depressie daarentegen zijn de gevoelens van leegte en wanhoop constant.

Andere symptomen die duiden op depressie, niet alleen verdriet, zijn:

  • Intens, doordringend schuldgevoel
  • Gedachten aan zelfmoord of de dood
  • Gevoelens van hopeloosheid of waardeloosheid
  • Langzame spraak en bewegingen van het lichaam
  • Onvermogen om thuis, op het werk of op school te functioneren

Wanneer professionele hulp zoeken bij verdriet

Als je symptomen ervaart van gecompliceerde rouw of depressie, praat dan meteen met een professional in de geestelijke gezondheidszorg. Onbehandeld, gecompliceerd verdriet en depressie kunnen leiden tot aanzienlijke emotionele schade, levensbedreigende gezondheidsproblemen en zelfs zelfmoord. Maar behandeling kan je helpen beter te worden.

Neem contact op met een rouwende consulent of professionele therapeut als je:

  • Gevoelens hebt dat het leven niet de moeite waard is om te leven
  • De wens had om met je geliefde samen te sterven
  • Schuldgevoelens ervaart
  • Gevoelens van verdoving ervaart en meer dan een paar weken geen gevoelens van verbondenheid hebt met anderen
  • Anderen niet meer kan vertrouwen sinds het verlies
  • Normale dagelijkse activiteiten niet meer kan uitvoeren.
Reactie plaatsen

Wij gebruiken cookies