arrow_drop_up arrow_drop_down
8 september 2017 

Wat is een negatief zelfbeeld?

Wat is het zelfbeeld?

Iedereen heeft vaak een bepaald beeld bij iemand. Zeker als je diegene kent, zeg je bijvoorbeeld over diegene: hij is slim, zij is mooi, enzovoort. Elk persoon heeft ook een bepaald beeld van zichzelf, zelfbeeld is dan ook een beeld hebben over jezelf. Het zelfbeeld speelt een belangrijke rol in je gedrag en hoe je je opstelt. Hoe je over jezelf denkt bepaalt in grote mate wat je doet en wat je niet doet. En wat je doet of niet doet heeft ook weer invloed op je zelfbeeld. Zo ontstaat er dus eigenlijk een vicieuze cirkel. Als je bijvoorbeeld denkt: ‘ik ben niet interessant’, ga je niet vooraan de groep staan om iets te vertellen. Als iemand anders dit dan wel doet, kan je weer gaan denken ‘zie je, iedereen luistert liever naar hem’, waardoor je het beeld van ‘niet interessant zijn’ in stand houdt.

Het zelfbeeld verwijst naar iemands globale waardering van zijn positieve of negatieve eigenschappen, gebaseerd op verschillende rollen en domeinen in iemands leven. Het zelfbeeld wordt gevormd door zelfreflectie op iemands eigenschappen en door het krijgen van feedback van belangrijke anderen op deze eigenschappen.

Het zelfbeeld is bijvoorbeeld positief wanneer iemand kan zijn zoals hij graag wil zijn, met respect voor zijn eigen persoonlijke kwaliteiten. Het zelfbeeld kan veranderen door bepaalde omstandigheden en situaties. Kinderen zijn bijvoorbeeld geneigd om hun zelfbeeld te laten bepalen door verschillende domeinen: schoolprestaties, uiterlijk, sportieve vaardigheden, gedrag en sociale acceptatie. Rond het 12e levensjaar wordt er een meer globaal zelfbeeld gevormd. Het zelfbeeld vormt zich in de loop van je leven. Het is dus wat je over jezelf ‘weet’ zoals je talenten, capaciteiten, maar ook je mindere goede kanten. Het is daarnaast ook hoe je jezelf beoordeelt als persoon. Met je eigenwaarde/zelfwaardering, stel je vast wie je bent en of je daar tevreden mee bent. Door een lage zelfwaardering, voel je je minder dan de rest en ontwikkel je minderwaardigheidsgevoelens.

Ontwikkeling van het zelfbeeld

De ontwikkeling van het zelfbeeld start al vanaf een hele jonge leeftijd. Rond de vier maanden kunnen baby’s zichzelf al onderscheiden van anderen. Wanneer een kind ongeveer 1,5 jaar is laten ze kenmerken van schaamte, empathie en jaloezie zien. Ze beginnen hun lichaam als eigen lichaam te herkennen wanneer zij voor de spiegel staan en bouwen een beeld op van hoe anderen hun lichaam zien. Rond het 3e levensjaar hebben kinderen het vermogen om hun gedrag af te zetten tegen een standaard. Dit maakt dat kinderen ook emoties laten zien zoals trots, schaamte en schuldgevoel. Kinderen rond de 8 tot 11 jaar kijken naar zichzelf in termen van slim, knap en vriendelijk in vergelijking met andere kinderen. Rond de adolescentie worden de mogelijkheden tot abstract denken en introspectie groter en wordt het zelfbeeld stabieler.

Hoe het zelfbeeld zich ontwikkelt hangt af van een aantal factoren. Aangenomen wordt dat ouders invloed hebben op het zelfbeeld van hun kind. Een positief zelfbeeld wordt gevonden bij kinderen die door hun ouders worden aangemoedigd zelfstandig activiteiten te ondernemen, door hen worden geaccepteerd en met wie zij een veilige hechtingsrelatie hebben. Als ouders realistische verwachtingen hebben, hun kind met respect behandelen, aandachtig luisteren, openstaan voor de gevoelens van het kind en veroordelend commentaar vermijden, helpt dit het zelfbeeld. Voor jonge adolescenten is het belangrijk om tot een bepaalde groep te behoren. Wanneer dit niet lukt, bijvoorbeeld doordat zij gepest worden of buitengesloten worden, heeft dit een negatieve invloed op het gevoel van eigenwaarde.

Een negatief zelfbeeld

Hoe een negatief zelfbeeld wordt ontwikkelt is niet helemaal duidelijk. Sommige personen kunnen een aantal gebeurtenissen in hun leven benoemen die van invloed zijn geweest, maar anderen kunnen dit niet. In je leven zijn er een aantal factoren geweest die mogelijk een rol hebben gespeeld. Er is sprake van verschillende combinaties van factoren zoals: aanleg, omgeving, het gezin, normen en waarden, etc.

Een negatief zelfbeeld zit in je hoofd. Alle ervaringen die je hebt opgedaan in je leven, en je beoordeling daarvan slaan zich uiteindelijk op in je geheugen. Als het veel negatieve ervaringen en beoordelingen zijn, creëer je feitelijk een negatief zelfbeeld. In je langetermijngeheugen bestaan netwerken waarin gedachten en gevoelens over jezelf gekoppeld zijn aan verschillende situaties. Afhankelijk van de situatie, kan een bepaald netwerk vaker geactiveerd worden, waardoor die gedachten en gevoelens vaker naar voren komen. Er ontstaat in het brein een rangorde van vaak gebruikte netwerken, waardoor de kans dat die winnen steeds groter wordt. De andere netwerken met bijvoorbeeld positieve gedachten en gevoelens over jezelf komen steeds minder vaak naar voren. De disfunctionele gedachten winnen dan steeds van de functionele gedachten.

Kenmerken van een negatief zelfbeeld

Mensen die last hebben van een negatief zelfbeeld, herkennen zich meestal in onderstaande punten:

  • Onzekerheid
  • Minderwaardigheidsgevoelens
  • Negatief denken
  • Weinig zelfvertrouwen
  • Angst- en somberheidsgevoelens
  • Moeite met sociaal contact
  • Moeite om jezelf te accepteren
  • Niet voor jezelf opkomen
  • Jezelf wegcijferen
  • Denken dat je niet goed genoeg bent
  • Jezelf continu vergelijken met andere mensen
  • Denken dat je niets verdiend

Gevolgen van een negatief zelfbeeld

Mensen met een negatief zelfbeeld ondervinden daar grote gevolgen van. Een negatief zelfbeeld draag je namelijk altijd bij je. Een negatief zelfbeeld zorgt voor somberheid, terug trek gedrag en snel wisselende emoties. Daarnaast ga je minder snel dingen ondernemen, omdat je laag over jezelf denkt.  Hierdoor kan je niet uit het leven halen wat erin zit. Een negatief zelfbeeld is veelal gerelateerd aan het hebben of krijgen van een depressie en is een belangrijke component van verschillende andere psychische stoornissen. Het is belangrijk om weer een realistisch zelfbeeld te ontwikkelen. Niet positiever dan gepast en niet negatiever dan noodzakelijk is. Mensen met een positief zelfbeeld rapporteren meer geluksgevoelens, gebruiken minder verdovende middelen, eten meer groente en fruit, hebben minder last van overgewicht en leven langer bij ziekten. Zij staan sterker in het leven en durven zichzelf open naar anderen op te stellen.

Reactie plaatsen

Wij gebruiken cookies